Мәтінді аудармалық талдау

ПАТ дәстүрлі түрде сипаттаманың екі түрін қамтиды: - лингвистикалық: грамматика, лексика, синтаксис, стилистика.
- Экстралингвистикалық: мәтіннің мақсаты, аудитория, мәдени-тарихи контекст, автордың ниеті.

Екі аспект маңызды болғанымен, олардың маңыздылығы мәтін түріне байланысты өзгереді. Мысалы: - Құқықтық құжаттарда терминологиялық дәлдікке (лингвистика) мән беріледі.
- Маркетингтік материалдар мәдени нормалар мен эмоционалдық әсерді сыни тұрғыдан талдайды.

Осылайша, PAT факторлардың абсолютті теңдігін қабылдамайды, бірақ басымдықтар мәтіннің функциясымен анықталатын икемді көзқарасты талап етеді.

Идеал аударма үлгісі PAT міндетті түрде қолдануды талап етеді. Дегенмен, іс жүзінде оны қолдану мыналарға байланысты: - Аудармашының тәжірибесі: кәсіпқойлар көбінесе құрылымдық талдауды орындайды, ал жаңадан бастағандар қадамдарды өткізіп жіберуі мүмкін.
- Уақыт пен ресурстар: қатаң мерзімдер немесе шектеулі бюджеттер кейде талдаудың тереңдігін шектейді.
- Тапсырыс түрі: техникалық немесе көркем мәтіндер әртүрлі дәрежедегі егжей-тегжейлерді қажет етеді.

Таңдаулы PAT моделі Көптеген модельдердің ішінде ең танымалдары: - Катарина Рейс моделі (мәтіндік типология: ақпараттық, экспрессивті, операциялық мәтіндер).
- Скопос теориясы (Christians Nord): аударманың мақсатына баса назар аудару.
- Интегративті тәсіл: лингвистикалық талдау мен экстралингвистикалық критерийлердің үйлесімі.

Аударма агенттіктерінің көпшілігі мыналарды біріктіретін гибридті үлгіні қалайды: 1. Мәтінді талдау: жанр, стиль, терминология.
2. Контекстік талдау: мақсатты аудитория, мәдени анықтамалар.
3. Прагматикалық аспект: аударманың мақсаты, тұтынушы талаптары.

PAT сапалы аударманың негізгі құралы болып қала береді. Жүйелеу тенденциясына қарамастан, көптеген аудармашылар жобаның ерекшеліктеріне назар аудара отырып, әртүрлі үлгілердің элементтерін біріктіреді. Рейс теориясы мен скопос теориясы арасындағы теңгерімге ие гибридті көзқарас бүгінгі күні басым болып, тілді де, контекстті де ескеруге мүмкіндік береді.